उस्ताद झाकीर हुसेन यांचे अमेरिकेत निधन
तबला पोरका झाला; संगीत क्षेत्रावर शोककळा
Written by लोकनामा ऑनलाईन देश-विदेश 2024-12-15 23:02:30

सॅन फ्रान्सिस्को:- आंतरराष्ट्रीय ख्यातीचे, प्रसिद्ध तबलावादक आणि पद्मविभूषण उस्ताद झाकीर हुसेन यांचे निधन झाले. ते 73 वर्षांचे होते. सॅन फ्रान्सिस्कोमध्ये त्यांच्यावर उपचार सुरू होते. तिथेच त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. झाकीर हुसेन यांना काही दिवसांपासून गंभीर आजाराने ग्रासले होते. झाकीर हुसैन यांच्या निधनाच्या वृत्ताने त्यांचे चाहते आणि संगीत जगतात शोककळा पसरली आहे. सोशल मीडियावर त्यांना श्रद्धांजली अर्पण केली जात आहे. या कधीही भरून न येणार्या नुकसानाबद्दल जगभरातील संगीतप्रेमी आणि कलाकार हळहळ व्यक्त करत आहेत. हुसेन यांच्या पश्चात पत्नी, दोन मुली असा परिवार आहे.
झाकीर हुसेन यांचा जन्म 9 मार्च 1951 रोजी मुंबईत झाला. उस्ताद झाकीर हुसेन यांना 1988 मध्ये पद्मश्री, 2002 मध्ये पद्मभूषण आणि 2023 मध्ये पद्मविभूषण पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आलेले होते. त्यांच्या जाण्याने भारताच्या कलाक्षेत्राचे मोठे नुकसान झाले आहे.
तीन ग्रॅमी पुरस्कार
झाकीर हुसेन यांना तीन ग्रॅमी पुरस्कारही मिळालेले होते. त्यांच्या वडिलांचे नाव उस्ताद अल्लाह राखा कुरेशी आणि आईचे नाव बीवी बेगम होते. झाकीर यांचे वडील अल्ला राख हेही तबलावादक होते. झाकीर हुसेन यांचे सुरुवातीचे शिक्षण मुंबईतील माहीम येथील सेंट मायकल हायस्कूलमध्ये झाले. याशिवाय मुंबईच्या सेंट झेवियर्स कॉलेजमधूनही पदवीचे शिक्षण घेतले. झाकीर हुसैन यांनी वयाच्या अवघ्या 11 व्या वर्षी अमेरिकेत पहिला कॉन्सर्ट केला होता. 1973 मध्ये त्यांनी त्यांचा पहिला अल्बम मलिव्हिंग इन द मटेरियल वर्ल्डफ लाँच केला होता.
तबल्यावर विशेष प्रेम
सुरुवातीच्या काळात उस्ताद झाकीर हुसेन रेल्वेने प्रवास करायचे. पैशाअभावी ते जनरल कोचमधून प्रवास करत. जर त्यांना जागा मिळाली नाही तर ते जमिनीवर वर्तमानपत्र पसरवून झोपायचे. या काळात तबल्याला कोणाचाही पाय लागू नये म्हणून तो त्याच्या पोटाशी तबल्याला घेऊन झोपायचे.
12 व्या वर्षी त्यांना 5 रुपये मिळाले
झाकीर हुसेन हे 12 वर्षांचे असताना ते वडिलांसोबत एका कॉन्सर्टला गेले होते. पंडित रविशंकर, उस्ताद अली अकबर खान, बिस्मिल्ला खान, पंडित शांता प्रसाद आणि पंडित किशन महाराज या संगीत दिग्गजांनी त्या मैफलीला हजेरी लावली होती. झाकीर हुसेन वडिलांसोबत स्टेजवर गेले. परफॉर्मन्स संपल्यानंतर झाकीर यांना 5 रुपये मिळाले. एका मुलाखतीत याचा संदर्भ देत ते म्हणाले होते - मी माझ्या आयुष्यात खूप पैसे कमावले आहेत, पण ते 500 रुपये माझ्यासाठी अमूल्य ठेवा आहे.
अमेरिकेतेही मिळत होता सन्मान
उस्ताद झाकीर हुसेन यांचा भारता इतकाच सन्मान अमेरिका देखील करत होते. अमेरिकेतही त्यांचा तितकाच आदर होता. 2016 मध्ये, तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा यांनी त्यांना ऑल स्टार ग्लोबल कॉन्सर्टमध्ये सहभागी होण्यासाठी आमंत्रित केले होते. हे आमंत्रण मिळालेले ते पहिले भारतीय संगीतकार होते.
अवघ्या 7 व्या वर्षी त्यांनी रंगमंचावर सादरीकरण
1951 मध्ये तबला वादक उस्ताद अल्ला रखा यांच्या पोटी जन्मलेल्या झाकीर हुसैन यांनी लहानपणापासूनच आपले संगीत कौशल्य दाखवायला सुरुवात केली. वयाच्या अवघ्या 7 व्या वर्षी त्यांनी रंगमंचावर सादरीकरण करून तबल्याला नवी ओळख दिली.
अविस्मरणीय योगदान
झाकीर हुसेन यांनी भारतीय शास्त्रीय संगीताला जागतिक स्तरावर नेण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली. पंडित रविशंकर, उस्ताद अमजद अली खान, जॉर्ज हॅरिसन, जॉन मॅक्लॉफ्लिन आणि मिकी हार्ट ऑफ द ग्रेटफुल डेड यांसारख्या दिग्गजांसोबत त्यांनी काम केले. 1970 मध्ये, त्यांनी जॉन मॅक्लॉफ्लिन सोबत, शक्ती नावाच्या फ्यूजन ग्रुपची स्थापना केली, ज्याने भारतीय शास्त्रीय संगीत आणि जॅझ एकत्र करून एक नवीन शैली सादर केली.
गेल्या अनेक वर्षांपासून झाकीर हुसैन यांचं वास्तव्य अमेरिकेतच होतं. त्यांच्या कारकिर्दीत 7 वेळा ग्रॅमी पुरस्कारासाठी नामांकन मिळालं होतं. झाकीर हुसैन यांनी 1978 मध्ये इटालियन अमेरिकन कथ्थक डान्सर अँटोनिया मिनेकोला यांच्याशी लग्न केलं.